Alliade Onderzoeksatelier

Depressie

Wat is depressie?
Depressie is een stemmingsstoornis. Bij een depressie is iemand minstens 2 weken achter elkaar erg somber of lusteloos of heeft hij duidelijk minder interesse of plezier in activiteiten. Zo erg dat het invloed heeft op zijn dagelijks leven. In Nederland krijgt bijna 20% van de volwassenen ooit in zijn leven een depressie. Een depressie gaat niet vanzelf over, maar is vaak goed te behandelen.


  • OA_meisje met down.jpg

    Depressie en een verstandelijke beperking

    Lees meer

    Depressie en een verstandelijke beperking

    Het is niet duidelijk hoe vaak depressie voorkomt bij mensen met een verstandelijke beperking. Sommige onderzoeken laten zien dat het even vaak voorkomt als bij mensen zonder beperking. Andere geven aan dat het tot wel 4 keer vaker voorkomt. Cliënten van alle niveaus kunnen een depressie krijgen. Maar hoe lager het niveau, hoe lastiger het is vast te stellen.

    Waardoor is een depressie bij mensen met een verstandelijke beperking moeilijker vast te stellen?

    • Veel cliënten kunnen niet vertellen dat ze zich somber voelen.
       
    • Een depressie uit zich bij mensen met een verstandelijke beperking vaak anders. Door hun verstandelijke en emotionele ontwikkelingsachterstand zullen ze eerder als een jong kind reageren op pijn en ongemak. Cognitieve symptomen als schuldgevoelens en gedachten aan zelfdoding komen bij cliënten met een ernstige verstandelijke beperking niet voor. Zij uiten een depressie vooral door zelfverwondend of agressief gedrag. Bij cliënten met een lichte verstandelijke beperking komen gedachten aan zelfdoding wel voor.
       
    • Het is lastig om vast te stellen of klachten worde veroorzaakt door een depressie of dat ze een andere oorzaak hebben. Zelfverwondend of agressief gedrag kan bijvoorbeeld ook andere oorzaken hebben. En sommige verschijnselen van een depressie lijken op verschijnselen van dementie, rouw of een psychose. Het is belangrijk om te weten waarmee je te maken hebt, omdat de manier waarop je ermee omgaat verschilt.

    Hoe herken je een depressie bij de cliënt?
    Er zijn verschillende signalen die op een depressie kunnen wijzen. Het belangrijkste is dat de cliënt zich anders gedraagt en anders reageert dan normaal.

    Wees alert wanneer de cliënt:

    • minder interesse en plezier heeft.
    • weinig energie heeft.
    • somber is.
    • gespannen of angstig is.
    • zich moeilijk kan concentreren.
       
    • eenzaam wordt (niet meer meedoet of zich terugtrekt op zijn kamer).
    • agressief of prikkelbaar is.
    • opvallend negatief is.
    • naar de dood verlangt.
    • onrustig of juist heel traag is.
       
    • heel veel of heel weinig slaapt, of veel in bed blijft liggen.
    • last heeft van lichamelijke ongemakken (zoals duizeligheid, buikpijn, obstipatie of hoofdpijn).
    • veel meer of juist minder eet dan normaal, aankomt of afvalt.
    • te veel alcohol gebruikt.
    • psychotische verschijnselen heeft, zoals hallucinaties of wanen.

    Bij cliënten met een ernstige verstandelijke beperking kunnen deze signalen wijzen op een depressie:

    • agressie
    • zelfverwondend gedrag
    • stereotiep gedrag
    • zich terugtrekken
    • angst
    • vaak zuchten (vooral bij cliënten die zich met woorden niet goed kunnen uiten)

    Let op: de psychiater, AVG of huisarts stelt altijd de diagnose.

    Hoe ontstaat een depressie bij mensen met een verstandelijke beperking?
    Over de oorzaak van depressies is nog weinig bekend. Wel is duidelijk dat verschillende factoren invloed hebben:

    • Biologische factoren
      Erfelijke en hormonale aanleg kan een rol spelen. Bij bepaalde syndromen komt een depressie vaker voor, bijvoorbeeld bij downsyndroom. Ook kunnen bepaalde ziektes en aandoeningen een depressie veroorzaken of erop lijken, zoals een hersenaandoening, epilepsie, slaapstoornissen en schildklierproblemen. 
       
    • Psychologische factoren
      Bijvoorbeeld wanneer de cliënt slecht met stress of problemen kan omgaan. Of wanneer hij nare ervaringen nooit goed heeft verwerkt, zoals seksueel misbruik, verlies van een dierbare of uithuisplaatsing.
       
    • Sociale factoren
      De oorzaken liggen dan in de omstandigheden. Bijvoorbeeld wanneer de cliënt zich niet prettig of veilig voelt in zijn woonomgeving. Of wanneer hij voortdurend over- of ondervraagd wordt of te veel of te weinig prikkels krijgt.

    Er kan ook sprake zijn van een combinatie van factoren. Een cliënt die erg stressgevoelig is, loopt meer kans op een depressie wanneer hij zijn omgeving als onveilig ervaart. Bijvoorbeeld wanneer hij bang is voor andere cliënten of niet goed wordt begrepen door zijn begeleiders. Ook langdurige overvraging kan een rol spelen.

  • OA_kennisbank

    Depressie bij ouderen

    Lees meer

    Depressie bij ouderen

    Ouderen die depressief zijn, hebben lang niet altijd last van somberheid. Ze kunnen andere klachten hebben. Het valt dan niet altijd op dat ze een depressie hebben. Een depressie bij ouderen ontstaat meestal niet opeens, maar langzamerhand.

    Hoe herken je een depressie bij ouderen?
    Er zijn verschillende signalen die op een depressie kunnen wijzen.

    Wees alert wanneer de cliënt:

    • minder interesse en plezier in dingen heeft.
    • weinig energie heeft.
    • veel piekert.
    • angstig is.
       
    • vergeetachtig is.
    • zich moeilijk kan concentreren.
    • besluiteloos is.
       
    • eenzaam wordt (niet meer meedoet, of zich terugtrekt op zijn kamer).
    • prikkelbaar is.
    • naar de dood verlangt.
    • onrustig of juist heel traag is.
       
    • heel veel of heel weinig slaapt, of veel in bed blijft liggen.
    • last heeft van lichamelijke ongemakken (zoals duizeligheid, buikpijn of hoofdpijn).
    • veel meer of juist minder eet dan normaal, aankomt of afvalt.

    Let op: de arts of psycholoog stelt altijd de diagnose.

    Waardoor is een depressie bij ouderen moeilijk te herkennen?
    Bij ouderen is het niet altijd duidelijk dat ze een depressie hebben. Waardoor komt dat?

    • Vaak wordt gedacht dat de klachten bij de leeftijd horen.
    • Ouderen praten meestal niet over hun gevoelens.
    • Ouderen leven vaak op als ze bezoek krijgen. De depressieve stemming komt terug zodra het bezoek is vertrokken. Familieleden zien daardoor soms maar weinig van de depressie.
       
    • Sommige signalen voor een depressie (concentratieproblemen en besluiteloosheid) lijken op verschijnselen van dementie en delier (geheugenstoornissen en verwardheid).
    • De verschijnselen van een depressie lijken op de verschijnselen van rouw of eenzaamheid. Het is belangrijk om te weten waarmee je te maken hebt, omdat de manier waarop je ermee omgaat verschilt.

     

© 2021 - Alliade