Alliade Onderzoeksatelier

Eigen regie

Wat is eigen regie?

Heel kort gezegd betekent eigen regie ‘zelf bepalen’. Het is iets wat je hebt (zelf ervaart) of geeft (een ander laat ervaren).

  • Wie eigen regie heeft, bepaalt zelf wat wel of niet in zijn leven gebeurt; hij vult zijn leven in op een manier die bij hem past. Ieder mens heeft recht op zeggenschap: het recht om zelf keuzes te maken en zelf te beslissen hoe zijn leven eruitziet. Soms gaat het om grote beslissingen: bijvoorbeeld waar en met wie hij woont, welke vrienden hij heeft, welk werk hij doet of hoe hij zijn vrije tijd invult. Of welke ondersteuning hij krijgt, en waarbij. Nog vaker gaat het om kleine, dagelijkse beslissingen: zoals welke kleren hij draagt en welk broodbeleg hij wil.
  • Wie een ander eigen regie geeft, geeft hem invloed op keuzes en beslissingen. In de zorg betekent dit dat een zorgmedewerker de cliënt regie geeft, zodat hij zijn leven kan leiden zoals hij dat zelf wil.

Wanneer ervaart een cliënt eigen regie?

Bij eigen regie horen 4 kernbegrippen: eigenaarschap, eigen kracht, motivatie en netwerk. Een cliënt ervaart eigen regie als hij:

  • eigenaar is van zijn leven en zijn beslissingen (eigenaarschap).
  • zelfvertrouwen heeft doordat hij weet waar hij goed in is en waarbij hij ondersteuning nodig heeft (eigen kracht).
  • beslissingen neemt op basis van wat hij écht belangrijk vindt (motivatie).
  • zich gesteund voelt door de mensen om hem heen (netwerk).

Welke manier van ondersteunen past bij eigen regie?

Mensen met een beperking willen zo zelfstandig mogelijk leven. Ze willen meer zelf regelen en beslissen. De zorg verandert mee: het gaat niet meer om ‘zorgen voor’, maar om ‘zorgen dat’.

  • ‘Zorgen voor’ betekent dat jij voor de cliënt bepaalt wat er gebeurt. Ook wat hij zelf kan, neem je van hem over. Hierdoor beperk je zijn eigen regie.
  • ‘Zorgen dat’ betekent dat je de cliënt uitnodigt om de regie te nemen. Je zorgt dat hij (beter) zijn eigen keuzes kan maken en meer dingen zelfstandig doet. Daar ondersteun je hem bij, zodat hij zich in steeds meer situaties zelf redt.
  • ‘Zorgen dat’ betekent ook dat je samen met de cliënt en zijn netwerk bedenkt wat de cliënt nodig heeft om meer zelf te kunnen. Wil hij bijvoorbeeld bepaalde geldzaken zelf regelen? Leer hem dan de vaardigheden aan die hij hiervoor nodig heeft.

Wat maakt de ondersteuning bij eigen regie lastig?
Niet iedere cliënt met een verstandelijke beperking kan inschatten of een beslissing goed voor hem is. Hierdoor is eigen regie vaak een puzzel: een zoektocht naar balans tussen zelfstandigheid en ondersteuning, tussen hem zelf laten beslissen en hem beschermen.

Wilsbekwaamheid en eigen regie

Om goede, verantwoorde beslissingen te nemen moet een cliënt wilsbekwaam zijn: hij moet snappen waar het om gaat en begrijpen wat de voor- en nadelen van zijn keuze zijn. Soms kan een cliënt niet zelf de regie hebben, namelijk wanneer hij wilsonbekwaam is. Wilsonbekwaam is hij tijdelijk of voor altijd; in 1 situatie of juist in meerdere. Dit beoordeelt een arts.

Welke rol heeft een vertegenwoordiger?
Het uitgangspunt is dat een cliënt zelf zijn belangen behartigt. Is de cliënt in 1 of meer situaties wilsonbekwaam? Dan behartigt een (cliënt)vertegenwoordiger zijn belangen. Dit kan een curator of mentor zijn, maar ook een familielid. Hij neemt altijd beslissingen in samenspraak met de cliënt en neemt verzet van de cliënt serieus.  

© 2021 - Alliade