Alliade Onderzoeksatelier

Seksueel misbruik

Wat is seksueel misbruik?

Seksueel misbruik is elke vorm van ongewenste seksueel getinte aandacht of contact. Het gaat om de beleving van het slachtoffer: voelt die het als dwingend of ongewenst, dan noemen we het seksueel misbruik. Het misbruik kan opzettelijk of onopzettelijk zijn

Bij seksueel contact tussen mensen met ongelijke macht is er altijd sprake van misbruik. Ook als het slachtoffer ermee in lijkt te stemmen.

Welke vormen van seksueel misbruik zijn er?

Vormen van seksueel misbruik zijn onder andere:

  • seksueel getinte opmerkingen of berichten
  • ongewenste aanrakingen
  • ongewenste seksuele handelingen
     
  • iemand overhalen om zich uit te kleden, in het echt of via internet
  • iemand dwingen om naar porno te kijken of seksuele opnamen te maken
  • verkrachting

Seksueel misbruik en een verstandelijke beperking

Mensen met een verstandelijke beperking maken vaker seksueel misbruik mee dan anderen. Uit onderzoek blijkt dat 61% van de vrouwen en 23% van de mannen met een verstandelijke beperking seksueel is misbruikt. Verwanten en zorgmedewerkers geven lagere percentages. Zij zijn vaak niet op de hoogte van het misbruik, herkennen de signalen niet of geloven de cliënt niet.

Plegers van seksueel misbruik zijn vaak mannen en meestal bekenden van het slachtoffer. Het kan gaan om medecliënten, familieleden, de partner, vrienden of andere bekenden. Soms is een zorgmedewerker de dader.

Wat zijn risicofactoren voor seksueel misbruik?

Verschillende factoren vergroten de kans op seksueel misbruik bij mensen met een verstandelijke beperking.

Kenmerken bij de cliënt:

  • Niet goed weten wat je moet doen in een misbruiksituatie. Cliënten kunnen vaak niet met woorden uitdrukken dat ze iets niet willen.
  • Minder kennis over wat gewoon is en wat mag.
    Minder inzicht in de bedoelingen van anderen.
  • Een negatief zelfbeeld.
     
  • Beperkingen in de sociaal-emotionele ontwikkeling, waardoor de cliënt bijvoorbeeld beïnvloedbaar is of geen schaamtegevoel heeft.
  • Afhankelijk zijn van de zorg van anderen.
  • Gewend zijn dat mensen aan je zitten: het lichaam van de cliënt wordt vaak aangeraakt, bijvoorbeeld bij het verzorgen of bewegen.

Kenmerken in de omgeving:

  • Omstandigheden waarin mensen dicht op elkaar leven of werken.
  • Situaties waarin machtsverschillen groot zijn.
  • Situaties waarin vrouwen in de minderheid zijn.
  • Traditionele gemeenschappen met conservatieve opvattingen over mannelijkheid, vrouwelijkheid en seksualiteit.

Wat zijn gevolgen van seksueel misbruik?

De beleving en gevolgen van seksueel misbruik verschillen per cliënt en hangen af van:

  • De ernst van het misbruik.
  • Hoe lang het heeft geduurd en hoe vaak het is gebeurd.
  • De relatie tussen slachtoffer en pleger: de gevolgen voor de cliënt zijn vaak groter als de pleger een vertrouwd iemand is.
     
  • De leeftijd waarop het misbruik is begonnen: de gevolgen kunnen groter zijn als de cliënt jonger is.
  • De manier waarop anderen op het misbruik reageren: de gevolgen kunnen ernstiger zijn als anderen de cliënt niet geloven of hem niet goed steunen.

Gevolgen zijn onder andere:

  • pijn en lichamelijke klachten of verwondingen
  • incontinentie of obstipatie
     
  • angst (bijvoorbeeld niet op de rug durven liggen of bang zijn voor aanrakingen)
  • posttraumatische stressstoornis
  • depressie
  • slaapproblemen
  • concentratieproblemen
     
  • agressie en boosheid
  • gedragsproblemen
  • gebruik van verslavende middelen
  • seksueel ongepast of afwijkend gedrag
  • seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s)
  • zwangerschap
     
  • laag zelfbeeld
  • moeite om eigen grenzen aan te geven
  • moeite om anderen te vertrouwen
© 2021 - Alliade
scrollen