Alliade Onderzoeksatelier

Slapen

Wat is slapen?

Slapen is een van de belangrijkste bezigheden van de mens. Gemiddeld slapen we 7 tot 9 uur per dag. De één heeft meer slaap nodig dan de ander.

De belangrijkste soorten slaap die elkaar tijdens de nacht afwisselen zijn:

  • De lichte slaap (NonREM-slaap)
    In deze fase begint de slaap en slaap je heel licht. Je wordt niet meer van elk geluid wakker, maar kan makkelijk worden gewekt.
     
  • De diepe slaap (NonREM-slaap)
    Tijdens de diepe slaap herstelt je lichaam.
     
  • De droomslaap (REM-slaap)
    Tijdens de droomslaap verwerk je de ervaringen van overdag.

Slecht slapen kan onder andere leiden tot vermoeidheid, prikkelbaarheid, gedragsproblemen, concentratieproblemen en geheugenproblemen.

Slaapstoornissen en slaapklachten

Er is een verschil tussen slaapstoornissen en slaapklachten.

Wat zijn slaapstoornissen?

Iemand met een slaapstoornis slaapt weken of maanden achter elkaar slecht, is overdag vaak moe en prikkelbaar en kan zich slecht concentreren. Een voorbeeld van een slaapstoornis is apneu. Daarbij houdt iemand tijdens zijn slaap meerdere keren langer dan 10 seconden onbewust zijn adem in.

Wat zijn slaapklachten?

De cliënt slaapt slecht, maar heeft daar overdag niet veel last van. Als mensen ouder worden, krijgen ze vaker slaapklachten. Er zijn verschillende oorzaken van slaapklachten:

  • Minder melatonine in het lichaam
    Melatonine is een stofje waarvan je slaperig wordt. Als je ouder wordt, maken je hersenen minder melatonine aan.
     
  • Gebruik van medicijnen
    Bepaalde medicijnen kunnen slaapproblemen veroorzaken. Voorbeelden zijn anti-epileptica, antidepressiva, gedragsmedicatie en medicijnen tegen maagzuur of een hoge bloeddruk.
     
  • Weinig structuur en regelmaat
    Cliënten zijn kwetsbaarder voor invloeden uit de omgeving die de slaap kunnen verstoren, zoals te veel licht of storende geluiden. Of ze slapen slecht doordat ze steeds op andere tijden naar bed gaan en ook overdag dingen niet op vaste tijden doen. Daarnaast kunnen cliënten slaapproblemen krijgen als hun dagprogramma niet goed op hen is afgestemd. Bijvoorbeeld als er niet voldoende afwisseling is tussen rust en activiteiten.
     
  • Invloeden uit de omgeving
    De cliënt heeft last van warmte, andere cliënten die ronddwalen of medewerkers die ’s nachts langskomen.
     
  • Eten, drinken of andere gewoontes
    Te veel of te laat op de dag roken en koffie, thee of alcohol drinken

  • OA_meisje met down.jpg

    Slapen en een verstandelijke beperking

    Lees meer

    Slapen en een verstandelijke beperking

    Meer dan de helft van de mensen met een verstandelijke beperking heeft last van slaapproblemen. Hoe ernstiger de beperking, hoe vaker deze problemen voorkomen.

    Mensen met een verstandelijke beperking:

    • vallen minder snel in slaap
    • zijn ’s nachts vaak en lang wakker
    • doen overdag veel dutjes
    • slapen lichter
    • hebben meer risico op slaapapneu (hierbij stopt de ademhaling tijdelijk terwijl je slaapt)

    Waardoor hebben mensen met een verstandelijke beperking vaak last van slaapproblemen?

    Er zijn verschillende oorzaken waardoor mensen met een verstandelijke beperking vaker slaapproblemen hebben:

    Syndromen
    Bij een aantal syndromen komen slaapproblemen veel voor. Bijvoorbeeld bij Down, Angelman, Prader-Willi en Fragiele X.

    Psychiatrische stoornissen
    Veel cliënten hebben een psychiatrische stoornis die kan leiden tot slaapproblemen. Voorbeelden zijn autisme, depressie, ADHD of een psychose.

    Meervoudige beperking
    Het is moeilijk om cliënten met een meervoudige beperking overdag voldoende te activeren. Hierdoor worden ze minder alert en komen ze in een sluimertoestand. Dit is de toestand tussen slapen en waken. Zo’n sluimertoestand zorgt dat ze ’s nachts minder goed slapen.

    Bijkomende aandoeningen
    Cliënten hebben soms aandoeningen die zoveel pijn, jeuk, onrust of benauwdheid veroorzaken dat ze niet goed slapen. Bijvoorbeeld obstipatie, astma, spasticiteit, vergroeiingen, epilepsie of opkomend maagzuur.

  • OA_kennisbank

    Slapen en ouderen

    Lees meer

    Slapen en ouderen

    Ouderen hebben niet per se minder slaap nodig. Wel hebben ze vaak een ander slaappatroon. Ouderen:

    • slapen korter en lichter
    • slapen minder diep
    • vallen minder snel in slaap
    • zijn ’s nachts vaak en lang wakker
    • doen overdag vaak een dutje

    Slaapstoornissen en slaapklachten

    Ouderen met een slaapstoornis worden niet uitgerust wakker. Daardoor kunnen ze veel alledaagse dingen niet meer. Ze zijn bijvoorbeeld te moe om zelfstandig een kop thee te drinken. De meeste ouderen hebben geen slaapstoornis, maar wel slaapklachten. Er zijn verschillende oorzaken van slaapklachten bij ouderen:

    • Te hoge verwachtingen
      Ouderen willen graag net als vroeger ‘s nachts 8 of 8,5 uur slapen, maar ze halen vaak maar 6 uur. Dutjes overdag kunnen zorgen dat ze toch evenveel slapen als vroeger.
       
    • Ziektes en aandoeningen
      Denk bijvoorbeeld aan dementie, Parkinson, hartfalen, depressie, COPD of een delier.
© 2021 - Alliade