Alliade Onderzoeksatelier

Wanen

Wat is een waan?

Wanen zijn gedachten die niet kloppen met de werkelijkheid. De cliënt ziet, hoort, voelt, proeft of ruikt hetzelfde als anderen in zijn omgeving, maar trekt daar andere conclusies uit. Hij denkt bijvoorbeeld dat hij wordt vergiftigd als het eten niet lekker smaakt. Wanen zijn vaak hardnekkig: de cliënt is (en blijft) er sterk van overtuigd is dat zijn gedachten kloppen.

Wanen zijn net als hallucinaties vaak beangstigend voor een cliënt. Hallucinaties en wanen komen bovendien vaak samen voor. Ook leiden wanen vaak tot achterdocht. Wanen zijn meestal een symptoom van een ziekte, zoals dementie, depressie, delier of een psychose.

Wat zijn de verschillen met andere stoornissen?

Het kan lastig zijn om het verschil te zien tussen een waan en een andere stoornis, zoals geheugen- en denkstoornissen bij dementie, een hallucinatie of een illusie.

Dementie
Wanen komen vaak voor bij mensen met dementie. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen wanen en andere verschijnselen van dementie, omdat je met een waan anders omgaat. Gedachten die niet kloppen kun je vaak verklaren vanuit de dementie. Wanneer dit niet lukt, spreek je van een waan. Bijvoorbeeld:

  • De cliënt heeft moeite om personen te herkennen en ziet een zorgmedewerker aan voor haar dochter. Ze is dan gedesoriënteerd in persoon. Dit hangt samen met dementie en is dus geen waan.
     
  • De cliënt denkt dat haar ouders nog leven terwijl dat niet zo is. Of dat ze naar huis moet omdat de kinderen wachten. Vaak heeft de cliënt dan problemen met het geheugen en is er geen sprake van een waan.
     
  • Bij dementie kun je de gedachte verklaren vanuit de levensgeschiedenis van de cliënt. Bij een waan niet. Iemand die veel contact heeft gehad met het koningshuis kan best denken dat Beatrix tegenover hem zit. Dan is het geen waan. Bij de meeste andere mensen is dit wel zo.

Hallucinatie

Hallucinaties zijn valse waarnemingen. De cliënt hoort geluiden, ziet beelden of voelt, proeft of ruikt dingen die er in werkelijkheid niet zijn. Hij ziet bijvoorbeeld mensen in de kamer of hoort geluiden op de gang. Hallucinaties kunnen ook prettig zijn. Bijvoorbeeld als iemand prachtige kleuren ziet die er in het echt niet zijn.

Illusie

Bij een illusie ziet de cliënt iets wat iedereen kan zien (of horen, voelen, proeven of ruiken) voor iets anders aan. Hij ziet bijvoorbeeld in het donker een wapperend gordijn en denkt dat er een man bij het raam staat. Het verschil met een waan is dat je de cliënt duidelijk kunt maken dat hij zich vergist.

© 2021 - Alliade
scrollen