Alliade Onderzoeksatelier

Ontwikkeling Signaleringsinstrument dysfagie bij mensen met een verstandelijke beperking (SD-VB)

Dysfagie (slikproblemen) komt veel voor bij mensen met een verstandelijke beperking.

De vakgroep logopedie van Talant vermoedde dat veel problemen rond verslikken niet werden gesignaleerd. Daarom ontwikkelden zij een signaleringsinstrument. Tijdens een pilot in Drachten en Beetsterzwaag onderzochten zij de effectiviteit van dit instrument.

Factsheet

Wat was de aanleiding voor het onderzoek?

Voedings- en slikstoornissen kunnen ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid en kwaliteit van leven van de cliënt. Gevolgen zijn bijvoorbeeld verslikken, verminderd plezier in eten en drinken, gewichtsverlies, uitdroging en ondervoeding.

De vakgroep logopedie van Talant vermoedde dat veel problemen rond verslikken niet werden gesignaleerd. Daarom ontwikkelden zij een signaleringsinstrument en onderzochten ze de effectiviteit ervan.

Waarom is er een signaleringsinstrument gemaakt?

Het signaleringsinstrument van de vakgroep logopedie van Talant is gebaseerd op de Signaleringslijst Verslikken van de Gemiva-SVG Groep. Onderzoek en praktijkervaring wezen uit dat de bestaande lijst niet toereikend is, omdat deze alleen let op slikproblemen en niet op voedingsproblemen. Bovendien vonden de logopedisten dat mensen met heftige obstipatie vanwege niet-kauwen ook een probleem hebben, terwijl deze mensen volgens de landelijke lijst geen voedings- of slikprobleem hebben.

Hoe werd het onderzoek uitgevoerd?

Het onderzoek bestaat uit 3 delen:

1. Het ontwikkelen van het Signaleringsinstrument dysfagie bij mensen met een verstandelijke beperking (SD-VB)

2. Een eerste validering van dit instrument. Deze werd uitgevoerd op verschillende locaties van Talant in Drachten. Bij de validering werden cliënten geobserveerd als begeleiders op het signaleringsinstrument bijzonderheden hadden ingevuld. Er volgde dan een observatie door de logopedist aan de hand van het observatie-instrument DDS/DMSS. Dit is een wetenschappelijk verantwoorde observatielijst voor mensen met een verstandelijke beperking.

3. Een verdere validering van de SD-VB op basis van klinisch gebruik.

Wat is de voorlopige conclusie?

​De analyses van het onderzoek zijn nog niet afgerond, maar de voorlopige conclusies zijn: 

  • Het signaleringsinstrument is een goed hulpmiddel om voedings- en slikproblemen bij cliënten vroegtijdig te signaleren. Begeleiders kunnen met dit instrument voedings- en slikproblemen snel en gemakkelijk signaleren.
  • (Vroegtijdige) signalering van voedings- en slikproblemen is hard nodig. Het levert een enorme winst op voor de kwaliteit van leven van de cliënt.

Welke aanbevelingen zijn er voor de praktijk?

De belangrijkste aanbeveling van de logopedisten is om voor alle cliënten van Talant jaarlijks het signaleringsinstrument in te vullen.
 

Wat is er gedaan met de uitkomsten van het onderzoek?

Omdat het signaleringsinstrument een goed hulpmiddel lijkt om voedings- en slikproblemen bij cliënten al vroeg op te merken, is besloten om dit instrument binnen heel Talant te gebruiken en een slikpoli te starten. Alle cliënten met een behandelindicatie worden eens in de 2 jaar onderzocht. De begeleider vult voor de cliënt digitaal het Signaleringsinstrument voedings- en slikstoornissen in. Als daar bijzonderheden uitkomen, volgt een observatie door een logopedist. Na de observatie schrijft de logopedist een verslag met adviezen en stuurt dit naar de begeleiders, arts en behandelcoördinator. Als dat nodig is, coachen de logopedisten het team bij het toepassen van de adviezen.

Wat is het vervolg?

Op dit moment doen Marloes en Susanna een vervolgonderzoek, om te kijken hoe ze ervoor kunnen zorgen dat de adviezen vanuit de Slikpoli zo goed mogelijk worden opgevolgd.
 

Hoe is het onderzoek gefinancierd?

Dit onderzoek is financieel ondersteund door het Zorgondersteuningsfonds (projectnummer KPO-12) en de afdeling Praktijkgericht Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) van Zorggroep Alliade.

© 2021 - Alliade