Alliade Onderzoeksatelier

Brainwave: epilepsie bij een verstandelijke beperking en dementie

Doelgroepen: Gehandicaptenzorg
Onderzoekers:
OA_brainwave.jpg

Epilepsie en dementie zijn ziekten in de hersenen die bij mensen met een verstandelijke beperking vaak voorkomen.

Het is bekend dat epilepsie kan ontstaan bij de ziekte van Alzheimer. In de literatuur wordt ook gesproken over een mogelijk verhoogde kans op het ontwikkelen van dementie bij mensen die de diagnose epilepsie kregen. Dit was echter nog niet onderzocht bij mensen met een verstandelijke beperking. Daarom dook Marah Katerberg in de vraag of er een relatie is tussen epilepsie en de ontwikkeling van dementie bij mensen met een verstandelijke beperking.

Factsheet

Wat was de aanleiding voor het onderzoek?

Het gebrek aan kennis over de mogelijke relatie tussen epilepsie en dementie bij mensen met een verstandelijke beperking, met en zonder downsyndroom. 

Wat was de onderzoeksvraag?

Welke relatie is er tussen de aanwezigheid van epilepsie en de ontwikkeling van dementie bij volwassenen ouder dan 40 jaar met een verstandelijke beperking?

Hoe werd het onderzoek uitgevoerd?

Door wie werd het onderzoek uitgevoerd?
Het onderzoek werd uitgevoerd door Marah Katerberg, Physician Assistant bij Cosis, voor haar masterscriptie aan de Hanzehogeschool Groningen.
Zij werd begeleid door Maureen Wissing, promovenda Talant/UMCG en Alain Dekker, PWO/UMCG.

Welke onderzoeksmethoden werden gebruikt?
Marah analyseerde voor haar onderzoek 129 dossiers van mensen met een verstandelijke beperking ouder dan 40 jaar. Ze vergeleek de kenmerken van de cliënten met en zonder epilepsie, en met en zonder dementie met elkaar. Aan het onderzoek deden 4 instellingen mee.

Wat is de eindconclusie?

Er is geen aangetoond verband tussen de aanwezigheid van de diagnose epilepsie en de diagnose dementie. Wel blijkt dat epilepsie vaker voorkomt bij mensen met downsyndroom en Alzheimer.

Wat is de meerwaarde van dit onderzoek voor de cliënt, verwant en zorgmedewerker?

Dit onderzoek leidt tot meer kennis over dementie en epilepsie bij mensen met een verstandelijke beperking. Het laat zien dat epilepsie bij mensen met Down en de ziekte van Alzheimer kan voorkomen. Begeleiders moeten daar alert op zijn, omdat het soms erg moeilijk is om op te merken. Ook blijken angststoornissen bij mensen met een verstandelijke beperking en epilepsie vaker voor te komen, wat zich kan uiten in gedragsproblemen. 

Welke aanbevelingen zijn er voor de praktijk?

  • In dit onderzoek komt naar voren dat epilepsie zich kan ontwikkelen bij mensen met het syndroom van Down bij wie ook de diagnose dementie gesteld is. Dit begint met licht schokken van armen en benen, en ontwikkelt zich verder naar zogenaamde tonisch-clonische aanvallen. Hierbij raakt de cliënt buiten bewustzijn, valt op de grond, verkrampt en gaat schokken met zijn lichaam. 

    Het is belangrijk dat begeleiders in de zorg voor deze doelgroep epilepsie kunnen herkennen. Vooral de lichte schokken in armen en benen uit de beginfase zijn soms zo klein dat ze niet opgemerkt worden. Een goede behandeling van epilepsie is belangrijk, daarom is het van belang dat begeleiders goed leren signaleren. Dit kan bijvoorbeeld door video's te bekijken van deze epileptische aanvallen, waardoor herkennen gemakkelijker wordt. Op de website epilepsie.nl staan filmpjes van verschillende epileptische aanvallen. (Let op: je kunt de filmpjes alleen bekijken als je alle cookies accepteert)
     
  • Dit onderzoek bevestigt wat er vanuit de literatuur en praktijk al bekend was, namelijk
    • dat de kans op epilepsie toeneemt wanneer de verstandelijke beperking ernstiger is
    • de kans op het ontwikkelen van dementie is bij mensen met downsyndroom veel groter dan bij mensen met een verstandelijke beperking zonder downsyndroom. Hier is alertheid en het volgen van dit proces gewenst.
       
  • Bij cliënten met epilepsie kan een angststoornis voorkomen. Dat gebeurt vaker bij iemand met epilepsie dan bij iemand zonder epilepsie. Bij gedragsproblemen zou men kunnen denken aan een onderliggende angststoornis.

Wat is het vervolg?

De informatie uit dit onderzoek wordt meegenomen in het onderzoek van Maureen Wissing en Alain Dekker over dementie bij mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke beperking

Waar kan ik meer te weten komen over dit onderzoek?

Wil je meer weten over dit onderzoek? Lees dan de scriptie van Marah.
Of stuur een mail naar m.katerberg@cosis.nl.

© 2021 - Alliade
scrollen