Dementie raakt steeds meer mensen, direct of indirect. Daarom blijven we werken aan betere signalering, passende ondersteuning en het delen van kennis. In deze speciale nieuwsbrief ter gelegenheid van Wereld Alzheimer Dag delen we kennis, hulpmiddelen en initiatieven die bijdragen aan een beter leven voor mensen met dementie.

Netwerkbijeenkomst verstandelijke beperking en dementie

Hoe zorgen we ervoor dat dementie bij mensen met een verstandelijke beperking of een laagbegaafd niveau eerder wordt herkend? En hoe vinden professionals elkaar wanneer specialistische ondersteuning nodig is?

Op 10 november brengen we professionals uit verschillende disciplines samen om kennis en ervaringen uit te wisselen, elkaar te ontmoeten en nieuwe samenwerkingen te verkennen.

Datum: 10 november 2026
Tijd: 13.00 - 17.00 uur
Locatie: Hof van de Koning, Heerenveen
Aanmelden: vóór 1 november via het aanmeldformulier

Waarom is deze bijeenkomst zo belangrijk? Lees het interview met Anneke Loonstra-de Jong over samenwerking, specialistische expertise, de nieuwe consultatiefunctie en de groeiende behoefte aan kennis over verstandelijke beperking en dementie.

Aandacht voor dementie in De Grote Methodiekengids

Hoe kies je een methodiek die past bij de doelgroep waarmee je werkt? De Grote Methodiekengids voor verpleeghuizen biedt een overzicht van beschikbare begeleidingsmethodieken. Hierin zijn onder meer hoofdstukken opgenomen over dementie, dementie en probleemgedrag, en dementie bij mensen met een verstandelijke beperking. De gids ondersteunt organisaties bij het ontwikkelen van een onderbouwde visie op zorg en begeleiding.

Meer weten?
De gids is gratis te downloaden. Nieuwsgierig naar de achtergronden? Beluister dan ook de bijbehorende podcastaflevering.

• Download gratis De Grote Methodiekengids voor verpleeghuizen
• Luister én kijk naar de podcast Tot de klok luidt (YouTube)
• Of luister via Spotify

DCM: met andere ogen kijken

Hoe beleeft iemand met dementie de dag? Waar voelt iemand zich prettig bij, of wat zorgt juist voor onrust of terugtrekgedrag? Met Dementia Care Mapping (DCM) kijken zorgprofessionals bewust naar de ervaringen en het welbevinden van mensen met dementie. Dat levert waardevolle inzichten op over wat iemand nodig heeft om zich gezien, begrepen en betrokken te voelen.

Die inzichten zijn geen doel op zich. Ze helpen zorgteams om de ondersteuning beter af te stemmen op de persoon achter de dementie. Zo draagt DCM bij aan een meer persoonsgerichte benadering en een hogere kwaliteit van leven.

Meer weten?
Op de website van Alliade/PWO vind je een beschrijving van de interventie mét videomateriaal. Of lees meer over het uitgebreide effectonderzoek waar we op dit moment mee bezig zijn.

• DCM-interventie
• DCM-effectonderzoek

Nieuwe locatie voor mensen met (L)VB en dementie

Bij Anna Schotanus in Heerenveen is het aanbod voor mensen met een verstandelijke beperking en dementie uitgebreid. Daarmee komen er extra mogelijkheden voor mensen met een (lichte) verstandelijke beperking die specialistische ondersteuning nodig hebben vanwege dementie.

De gespecialiseerde teams beschikken over kennis van zowel dementie als verstandelijke beperkingen en bieden begeleiding die aansluit bij de behoeften van de doelgroep. Ook wanneer het nog niet duidelijk is of er sprake is van dementie, een (lichte) verstandelijke beperking of een combinatie van beide, denken we graag mee over passende ondersteuning, diagnostiek en de vervolgstappen.

Meer weten?

• Neem voor consultatie en advies contact op met Anneke Loonstra-de Jong
• Neem voor plaatsing enaanmelding contact op het klantadviescentrum via de website. 

Gebundelde krachten in Europese samenwerking

Binnen een Europese samenwerking op het gebied van verstandelijke beperking en dementie worden kennisproducten ontwikkeld voor professionals, familieleden en andere betrokkenen. Denk aan een toolkit, e-book en online leeromgeving.

Nu volgt een volgende stap: de ontwikkeling van begrijpelijke materialen voor mensen met een verstandelijke beperking en dementie zelf. Hiermee krijgen cliënten meer ondersteuning bij het begrijpen van dementie en de veranderingen die daarbij horen. Begeleiders en familieleden kunnen de materialen gebruiken om hierover met hen in gesprek te gaan.

Ken jij de Wegwijzer al?

Voor naasten, begeleiders, vrijwilligers en studenten is het soms lastig om snel juiste en begrijpelijke informatie te vinden over verstandelijke beperkingen en dementie. De Wegwijzer verstandelijke beperking en dementie helpt daarbij. Hierin zijn kennis, hulpmiddelen en praktische informatie overzichtelijk samengebracht.

De Wegwijzer is inmiddels beschikbaar in het Engels en wordt momenteel vertaald naar het Frans, Duits, Grieks, Italiaans en Kroatisch. Daarmee wordt deze waardevolle informatie straks toegankelijk voor nog meer mensen binnen en buiten Nederland.

Meer weten?
De Wegwijzer is gratis te downloaden.

Gedragsveranderingen als signaal van dementie

Bij mensen met een verstandelijke beperking zijn gedragsveranderingen vaak een van de eerste signalen van dementie. De BPSD-DS-2 helpt professionals om deze veranderingen systematisch in kaart te brengen en mee te nemen in het diagnostisch proces. Het instrument richt zich op dementiegerelateerde gedragsveranderingen, zoals angstig, prikkelbaar, rusteloos of apathisch gedrag, maar ook veranderingen in slapen, eten en drinken.

Goed nieuws: de BPSD-DS-2 wordt momenteel vertaald naar het Frans en Italiaans, zodat het instrument straks internationaal breder beschikbaar komt. De Spaanse versie verscheen vorige week.

Meer weten?

• Bekijk de video's over de BPSD-DS-2 op de interventiepagina
• Lees meer over de ontwikkeling van de BPSD-DS

Downwijzer 35+: tijdige signalering dementie

Mensen met het syndroom van Down hebben een verhoogd risico op dementie. De Downwijzer 35+ si een programma voor het regelmatig screenen, onderzoeken en volgen van ouderdomsverschijnselen zoals dementie, bij volwassenen met downsyndroom vanaf 35 jaar. Het ondersteunt professionals bij het herkennen van signalen van cognitieve achteruitgang en helpt om veranderingen systematisch in beeld te brengen. Zo kan passende ondersteuning tijdig worden ingezet.

Om organisaties te ondersteunen bij de invoering van een screeningsprogramma is ook een blauwdruk van dit programma ontwikkeld. Hierin staan praktische handvatten, materialen en ervaringen uit de praktijk. Organisaties die zelf een screeningsprogramma voor mensen met het syndroom van Down willen opzetten, kunnen deze blauwdruk gratis downloaden en als basis gebruiken voor de implementatie.

Meer weten?

• Alle informatie en materialen vind je op de website van Alliade/PWO.
• Bekijk ook de minidocumentaires over Down & dementie met persoonlijke verhalen en praktijkervaringen.

Mensen met (Z)EV(M)B en dementie

Dementie herkennen bij mensen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen (Z)EV(M)B is vaak complex. Veranderingen zijn niet altijd makkelijk te duiden en bestaande diagnostische hulpmiddelen sluiten niet altijd goed aan bij deze doelgroep.

Op de website vb-dementie.nl vind je een speciaal ontwikkeld diagnostisch hulpmiddel voor mensen met (Z)EV(M)B en dementie, inclusief een praktische handleiding voor gebruik in de dagelijkse praktijk. Het hulpmiddel is bedoeld voor gedragskundigen en psychodiagnostisch medewerkers, en ondersteunt bij het systematisch in beeld brengen van veranderingen en het onderbouwen van diagnostiek.

Om de kennis breder beschikbaar te maken, zijn het diagnostisch hulpmiddel en de handleiding ook in andere talen beschikbaar of in ontwikkeling.